Wydziedziczenie i darowizny a zachowek – kluczowe informacje, które warto znać

Planowanie spadku i zarządzanie dziedziczeniem to kwestie, które mogą budzić wiele pytań, zwłaszcza jeśli chcemy świadomie kształtować przyszłość naszych najbliższych. W tym artykule wyjaśniamy, jak działa wydziedziczenie w testamencie oraz kiedy darowizny mogą nie być uwzględniane przy obliczaniu zachowku.

Wydziedziczenie w testamencie – kiedy jest możliwe?

Wydziedziczenie to proces, w którym spadkodawca w testamencie pozbawia swoich bliskich prawa do zachowku. Zgodnie z art. 1008 Kodeksu cywilnego, wydziedziczenie może dotyczyć zstępnych (np. dzieci), małżonka lub rodziców. Jednak aby skutecznie dokonać wydziedziczenia, muszą zaistnieć określone przesłanki:

1. Postępowanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego – osoba uprawniona do zachowku postępuje wbrew woli spadkodawcy, działając w sposób, który narusza zasady społecznej koegzystencji.
2. Dopuszczenie się przestępstwa – uprawniony dopuścił się umyślnego przestępstwa przeciwko spadkodawcy lub jego najbliższym (np. przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności).
3. Brak wypełniania obowiązków rodzinnych – uporczywe zaniedbywanie obowiązków wobec spadkodawcy, co może objawiać się np. brakiem wsparcia czy opieki.

Wydziedziczenie to złożony proces, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem, aby odpowiednio sformułować treść testamentu i upewnić się, że spełnia on wszystkie wymogi prawne.

Darowizny a zachowek – co warto wiedzieć?

Przy obliczaniu zachowku istotną rolę odgrywają darowizny przekazywane przez spadkodawcę. Art. 994 § 1 Kodeksu cywilnego wskazuje, że niektóre darowizny nie są uwzględniane w podstawie do obliczania zachowku:

• Drobne darowizny – jeśli darowizna miała charakter drobny i była zwyczajowo przyjęta w danej relacji, nie jest doliczana do spadku.
• Darowizny dokonane ponad 10 lat temu – darowizny przekazane na rzecz osób niebędących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku przed więcej niż 10 laty również nie wchodzą do podstawy obliczenia zachowku.

Dzięki temu przepisowi istnieje możliwość przekazania części majątku osobom spoza rodziny bez obawy, że zostaną one uwzględnione przy rozliczaniu zachowku.