Testament ustny – kiedy jest możliwy i czym się różni od testamentu własnoręcznego?
Testament to jeden z najważniejszych dokumentów (a w przypadku testamentu pisemnego własnoręcznego- również jeden z bardziej odformalizowanych), który pozwala na rozporządzenie majątkiem na wypadek śmierci. W polskim prawie istnieje kilka dopuszczalnych form testamentu, w tym szczególna forma testamentu ustnego, która znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacjach nagłych i nadzwyczajnych. Kiedy jest możliwe jego sporządzenie i jakie są jego cechy charakterystyczne? Wyjaśniamy poniżej.
Kiedy można sporządzić testament ustny?
Testament ustny może być sporządzony wyłącznie w szczególnych okolicznościach, takich jak:
- Obawa rychłej śmierci – na przykład w przypadku ciężkiej choroby, wypadku lub innych zdarzeń zagrażających życiu.
- Niemożność lub znaczne utrudnienie sporządzenia testamentu w formie pisemnej – np. w sytuacji izolacji lub katastrof naturalnych.
Należy mieć tutaj na uwadze, iż obawy towarzyszące spadkodawcy muszą być obiektywne, co może podlegać ocenie w późniejszym postępowaniu sądowym.
W takich przypadkach spadkodawca może ogłosić treść swojego testamentu w obecności co najmniej trzech świadków. Kluczowe jest, aby treść testamentu została utrwalona – najlepiej na piśmie – w terminie jednego roku od jego ogłoszenia.
Różnice między testamentem ustnym a własnorzęcznym
Testament ustny różni się od testamentu własnoręcznego przede wszystkim pod względem formy i wymogów formalnych:
- Forma sporządzenia:
- Testament ustny wymaga obecności co najmniej trzech świadków, którzy powinni dokładnie zapamiętać jego treść.
- Testament własnoręczny musi być napisany w całości odręcznie przez spadkodawcę i podpisany przez niego.
- Utrwalenie treści:
- W przypadku testamentu ustnego treść powinna zostać spisana przez jednego ze świadków lub innego uczestnika w ciągu roku od jego ogłoszenia, później zaś podpisana przez spadkodawcę i dwóch świadków lub wszystkich świadków.
- Testament własnoręczny nie wymaga obecności świadków ani dodatkowych potwierdzeń.
- Ryzyko sporu:
- Testament ustny jest bardziej narażony na spory prawne, ponieważ opiera się na zeznaniach świadków, które mogą być podważone. W przypadkach spornych istnieje również bardzo duże prawdopodobieństwo, że kwestionowane będą okoliczności, w których doszło do sporządzenia testamentu ustnego- należy tutaj przypomnieć, że testament ustny jest szczególną formą testamentu i może być sporządzony wyłącznie w szczególnych okolicznościach.
- Testament własnoręczny, o ile spełnia wymogi formalne wymienione w Kodeksie Cywilnym, jest dokumentem trudniejszym do zakwestionowania.
Dlaczego warto skorzystać z pomocy prawnika?
Testament ustny, mimo swojej przydatności w szczególnych sytuacjach, może prowadzić do komplikacji prawnych, zwłaszcza jeśli świadkowie nie zapamiętają jego treści lub dojdzie do rozbieżnych zeznań, bądź też kwestionowane będą okoliczności, w których doszło do ustnego ogłoszenia ostatniej woli spadkodawcy. Dlatego warto skonsultować się z adwokatem w celu zapobieżenia potencjalnym sporom spadkowym.