Sąd Najwyższy odrzuca teorię salda w sprawach frankowych – wyrok z 5 września 2025 r. (II CSKP 550/24)

W dniu 5 września 2025 r. Sąd Najwyższy wydał przełomowy wyrok w sprawie II CSKP 550/24, który będzie miał kluczowe znaczenie dla osób posiadających kredyty hipoteczne we frankach szwajcarskich. Wyrok ten jednoznacznie odrzucił możliwość stosowania tzw. teorii salda w procesach dotyczących nieważności umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej. To ważna decyzja, która może wpłynąć na przebieg spraw sądowych toczących się w Polsce.

Odrzucenie teorii salda – czym jest i jakie ma znaczenie?

Teoria salda, stosowana w przeszłości przez część sądów, zakładała, że w przypadku unieważnienia umowy kredytowej, strony powinny rozliczyć się ze sobą na zasadzie „saldo”, tj. uwzględniając wszystkie zapłacone raty i wyliczając różnicę między tym, co kredytobiorca zapłacił, a tym, co bank mu udzielił w ramach kredytu. W praktyce taka konstrukcja prowadziła do tego, że kredytobiorca był zobowiązany do oddania części środków bankowi, mimo że umowa kredytowa została uznana za nieważną.

Jednak w wyroku z 5 września 2025 r. Sąd Najwyższy jednoznacznie odrzucił tę teorię. Sąd podkreślił, że stosowanie teorii salda w przypadku unieważnienia umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej prowadziłoby do nieuzasadnionego obciążenia kredytobiorcy dodatkowymi kosztami, mimo że umowa była niezgodna z przepisami prawa, w tym z przepisami dotyczącymi ochrony konsumentów.

Teoria dwóch kondykcji – korzystniejsze rozwiązanie dla kredytobiorców

W miejsce teorii salda, Sąd Najwyższy wskazał na konieczność stosowania tzw. teorii dwóch kondykcji. Zgodnie z tym podejściem, po stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej, strony powinny rozliczyć się z siebie w dwóch etapach. Pierwszy etap to zwrot przez bank świadczenia nienależnego, tj. wszystkich zapłaconych przez kredytobiorcę rat, które bank nie powinien był pobierać w wyniku nieważności umowy. Drugi etap to zwrot świadczenia przez kredytobiorcę w postaci kwoty kredytu, którą bank faktycznie wypłacił.

Taka konstrukcja jest bardziej korzystna dla kredytobiorców, ponieważ umożliwia im dochodzenie zwrotu wszystkich zapłaconych rat, które zostały pobrane w ramach nieważnej umowy. Kredytobiorca nie musi się martwić o to, że po unieważnieniu umowy będzie zobowiązany do oddania bankowi części zapłaconych środków, co mogłoby się zdarzyć w przypadku stosowania teorii salda.

Wpływ wyroku na praktykę sądową

Wyrok z 5 września 2025 r. ma ogromne znaczenie praktyczne dla wszystkich osób, które posiadają kredyty indeksowane lub denominowane w walutach obcych. Po tym wyroku sądy będą zobowiązane do stosowania teorii dwóch kondykcji, co oznacza, że kredytobiorcy będą mogli skutecznie dochodzić zwrotu wszystkich zapłaconych rat, bez konieczności przeprowadzania skomplikowanych obliczeń w ramach tzw. salda.

Ponadto, wyrok Sądu Najwyższego może wpłynąć na to, jak banki będą podchodziły do spraw frankowych. W związku z tą decyzją banki będą musiały dostosować swoje podejście do rozliczeń z kredytobiorcami, którzy zdecydują się na dochodzenie swoich praw w sądach.

Co oznacza wyrok dla kredytobiorców?

Dla osób posiadających kredyty frankowe wyrok z 5 września 2025 r. to ważny krok w kierunku ochrony ich praw. Oznacza to, że osoby, które wciąż spłacają kredyty we frankach, mogą skuteczniej walczyć o unieważnienie umowy oraz odzyskanie wszystkich zapłaconych dotychczas rat. Dodatkowo, wyrok ten stanowi wsparcie dla tych, którzy już prowadzą postępowania sądowe przeciwko bankom, ponieważ na pewno będzie miał wpływ na dalszy przebieg tych spraw.