USTAWA FRANKOWA 2026 – CO ZMIENIA DLA KREDYTOBIORCÓW OD 7 SIERPNIA 2026 R.?

23 lipca 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod pozycją 985 ogłoszono ustawę z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Ustawa wejdzie w życie 7 sierpnia 2026 r., czyli po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Załączony do analizy dokument zawiera tekst ustawy przyjęty wcześniej przez Senat bez poprawek.

Najważniejszą zmianą dla kredytobiorców jest wprowadzenie ustawowego wstrzymania obowiązku spłaty rat na czas postępowania sądowego. Nowe przepisy mają również uprościć prowadzenie procesów frankowych, umożliwić rozliczenie wzajemnych roszczeń kredytobiorcy i banku w jednym postępowaniu oraz ograniczyć liczbę dodatkowych postępowań dotyczących zabezpieczenia roszczeń.

USTAWA FRANKOWA NIE UNIEWAŻNIA AUTOMATYCZNIE UMOWY

Nowa ustawa ma przede wszystkim charakter proceduralny. Nie oznacza automatycznego stwierdzenia nieważności umowy kredytu i nie przesądza, jaka kwota powinna zostać ostatecznie rozliczona pomiędzy kredytobiorcą a bankiem.

O nieważności umowy nadal będzie rozstrzygał sąd po zbadaniu jej postanowień oraz okoliczności zawarcia. Podstawą materialnoprawnej oceny umów pozostają w szczególności przepisy art. 385¹ i następnych Kodeksu cywilnego dotyczące niedozwolonych postanowień umownych oraz regulacje dyrektywy Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

KOGO OBEJMUJE USTAWA FRANKOWA?

Ustawa znajduje zastosowanie do spraw rozpoznawanych w procesie cywilnym, dotyczących roszczeń związanych z zawartą z konsumentem:

– umową kredytu denominowanego albo indeksowanego do franka szwajcarskiego,
– umową pożyczki hipotecznej denominowanej albo indeksowanej do franka szwajcarskiego.

Przepisy mogą być stosowane również w sprawach z udziałem spadkobiercy kredytobiorcy, konsumenta, który przystąpił do długu albo poręczył za jego spłatę, a także osoby ponoszącej odpowiedzialność rzeczową, na przykład właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką zabezpieczającą kredyt.

Ustawa nie ogranicza się wyłącznie do kredytów nadal spłacanych. Może być stosowana również w procesach dotyczących kredytów już całkowicie spłaconych. W takich sprawach nie będzie oczywiście możliwe wstrzymanie przyszłych rat, ale zastosowanie znajdą pozostałe rozwiązania proceduralne, które mogą usprawnić rozpoznanie sprawy.

KIEDY MOŻNA WSTRZYMAĆ SPŁATĘ RAT KREDYTU FRANKOWEGO?

Zgodnie z art. 3 ustawy obowiązek spełniania przez konsumenta świadczeń wynikających z umowy kredytu zostanie wstrzymany z mocy prawa z chwilą doręczenia bankowi pozwu wniesionego przez konsumenta. Wstrzymanie będzie trwało do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Analogiczne rozwiązanie będzie obowiązywało w przypadku pozwu wzajemnego wniesionego przez konsumenta w sprawie zainicjowanej przez bank.

Kluczowe znaczenie ma zatem data doręczenia pozwu bankowi, a nie dzień wysłania pozwu, jego złożenia w sądzie ani nadania sprawie sygnatury.

Kredytobiorca nie powinien samodzielnie zaprzestawać spłaty rat jedynie na podstawie informacji, że pozew został już złożony. Przed wstrzymaniem płatności należy ustalić, czy pozew został skutecznie doręczony bankowi oraz kiedy dokładnie nastąpiło doręczenie. Przerwanie spłaty przed wystąpieniem ustawowego skutku może zostać potraktowane jako zwykła zaległość w wykonywaniu umowy.

CO ZE SPRAWAMI FRANKOWYMI, KTÓRE JUŻ TOCZĄ SIĘ W SĄDZIE?

Nowe przepisy znajdą zastosowanie również do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 7 sierpnia 2026 r.

Jeżeli pozew konsumenta został doręczony bankowi przed wejściem ustawy w życie, wstrzymanie obowiązku spłaty rat nastąpi 7 sierpnia 2026 r. Nie będzie konieczne składanie kolejnego wniosku ani oczekiwanie na wydanie przez sąd odrębnego postanowienia.

Jeżeli natomiast pozew nie został jeszcze doręczony bankowi, wstrzymanie obowiązku spłaty nastąpi dopiero w dniu jego skutecznego doręczenia.

CO Z WNIOSKAMI O ZABEZPIECZENIE?

Dotychczas kredytobiorcy chcący zaprzestać spłaty rat w czasie procesu składali wnioski o udzielenie zabezpieczenia. Po wejściu ustawy w życie odrębny wniosek zmierzający do uzyskania skutków odpowiadających ustawowemu wstrzymaniu spłaty nie będzie już rozpoznawany – zostanie pozostawiony w aktach bez dalszych czynności.

Postępowania dotyczące takich wniosków oraz zażalenia, które nie zostaną zakończone przed wejściem ustawy w życie, ulegną umorzeniu z mocy prawa, bez potrzeby wydawania osobnego postanowienia.

CZY BANK BĘDZIE MÓGŁ WYPOWIEDZIEĆ UMOWĘ LUB ZGŁOSIĆ ZALEGŁOŚĆ DO BIK?

Niespłacanie rat objętych ustawowym wstrzymaniem nie będzie mogło zostać uznane za niewykonanie albo nienależyte wykonanie umowy.

Z tego powodu bank nie będzie mógł między innymi:

– wypowiedzieć umowy kredytu,
– podejmować czynności windykacyjnych opartych wyłącznie na niezapłaceniu wstrzymanych rat,
– przekazywać informacji o tych zaległościach do Biura Informacji Kredytowej, biur informacji gospodarczej oraz pozostałych instytucji wymienionych w ustawie.

Jeżeli informacje o zaległościach zostały przekazane wcześniej, kredytodawca będzie miał obowiązek powiadomić właściwe instytucje o ustawowym wstrzymaniu spłaty, a dane mają następnie zostać wykreślone z odpowiednich zbiorów.

Ustawa nie zmusza jednak kredytobiorcy do zaprzestania płatności. Jeżeli suma dokonanych dotychczas świadczeń jest niższa od kwoty udostępnionego kapitału, bank nie może odmówić przyjęcia dobrowolnie dokonywanych wpłat.

ROZPOZNANIE SPRAWY BEZ ROZPRAWY I ZEZNANIA NA PIŚMIE

Ustawa wprowadza szereg rozwiązań, które mają skrócić czas rozpoznawania spraw frankowych.

Sąd pierwszej instancji będzie mógł skierować sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym także wtedy, gdy strona domagała się wysłuchania na rozprawie. W takim przypadku sąd powinien poinformować strony o zasadniczych powodach swojej decyzji i wyznaczyć co najmniej dwutygodniowy termin na złożenie pism procesowych.

Możliwe będzie również przesłuchanie strony poprzez złożenie zeznań na piśmie, a świadka – zdalnie, nawet pomimo sprzeciwu przewidzianego w ogólnych przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Uzasadnienie wyroku pierwszej instancji będzie mogło zostać sporządzone w formie uproszczonej, poprzez odwołanie się do twierdzeń i argumentacji przedstawionej w pismach procesowych.

Rozwiązania te zwiększają znaczenie prawidłowego przygotowania pozwu i dalszych pism procesowych. To właśnie zgromadzona dokumentacja i precyzyjnie przedstawione stanowisko mogą mieć jeszcze większy wpływ na wynik sprawy.

POWÓDZTWO WZAJEMNE BANKU O ZWROT KAPITAŁU

Bank uzyska możliwość wniesienia powództwa wzajemnego aż do zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji, a jeżeli sprawa będzie rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym – do wydania wyroku.

Sąd rozpoznający roszczenia kredytobiorcy będzie właściwy również do rozpoznania powództwa wzajemnego niezależnie od jego wartości. Jeżeli jednak wspólne prowadzenie obu roszczeń mogłoby nadmiernie przedłużyć postępowanie, sąd będzie mógł wyłączyć powództwo wzajemne do odrębnego rozpoznania.

Rozwiązanie to może umożliwić rozliczenie roszczeń kredytobiorcy i banku w jednym procesie. Jednocześnie wymaga odpowiedniego przygotowania strategii procesowej na wypadek zgłoszenia przez bank żądania zwrotu wypłaconego kapitału.

CZY USTAWA WPROWADZA AUTOMATYCZNE POTRĄCENIE?

Nie. Ustawa nie ustanawia zasady automatycznego rozliczenia salda ani potrącenia wzajemnych wierzytelności z mocy prawa.

Bank nadal może złożyć oświadczenie o potrąceniu na zasadach ogólnych. Jeżeli uczyni to dopiero po wytoczeniu powództwa, a konsument nie zakwestionuje zasadności potrącenia, bank poniesie koszty procesu w części, w której powództwo konsumenta zostanie oddalone w następstwie uwzględnienia potrącenia.

ZWROT CZĘŚCI OPŁATY PO COFNIĘCIU POZWU LUB APELACJI

Jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od wejścia ustawy w życie dojdzie do cofnięcia pozwu, apelacji albo skargi kasacyjnej, sąd będzie mógł z urzędu zwrócić połowę uiszczonej opłaty także wtedy, gdy cofnięcie nastąpi na bardziej zaawansowanym etapie postępowania.

Rozwiązanie to może zachęcić strony, w tym banki, do rezygnacji ze środków zaskarżenia w sprawach, w których dalsze prowadzenie procesu jest niecelowe.

CZY USTAWA OBEJMUJE KREDYTY W EURO, DOLARACH LUB KREDYTY Z WIBOR-EM?

Nie. Ustawa dotyczy wyłącznie kredytów i pożyczek hipotecznych denominowanych albo indeksowanych do franka szwajcarskiego.

Nie obejmuje kredytów powiązanych z euro, dolarem amerykańskim, jenem ani inną walutą. Nie znajduje również zastosowania do sporów dotyczących oprocentowania kredytów złotowych opartego na wskaźniku WIBOR.

W takich sprawach nie nastąpi automatyczne wstrzymanie spłaty rat. Kredytobiorca może natomiast wystąpić o zabezpieczenie roszczenia na zasadach ogólnych, a zasadność takiego wniosku będzie oceniana przez sąd indywidualnie.

JAK PRZYGOTOWAĆ SIĘ DO WEJŚCIA W ŻYCIE USTAWY FRANKOWEJ?

Osoby, które już prowadzą sprawę przeciwko bankowi, powinny przede wszystkim ustalić, czy i kiedy pozew został doręczony bankowi. Warto również przeanalizować dotychczas wydane postanowienia o zabezpieczeniu, stan rozliczeń kredytu oraz możliwość zgłoszenia przez bank powództwa wzajemnego lub zarzutu potrącenia.

Przed wniesieniem nowej sprawy konieczna jest natomiast analiza umowy kredytu, aneksów, historii spłat, zaświadczeń bankowych, celu kredytu oraz statusu konsumenta. Każda sprawa wymaga indywidualnego ustalenia możliwych roszczeń i ryzyk związanych z rozliczeniem kapitału.